Alle Menschen werden Brüder

Deze zomer is het weer zover. Kerkrade verwelkomt opnieuw duizenden muzikanten en bezoekers uit alle windstreken van de wereld tijdens het Wereld Muziek Concours (WMC). Een evenement dat inmiddels internationale faam geniet, maar waarvan de oorsprong verrassend actueel is. Toen het WMC in de jaren vijftig van de vorige eeuw werd opgericht, lag aan het initiatief een eenvoudige maar krachtige gedachte ten grondslag: verbroedering. Europa herstelde van een donkere periode en muziek moest mensen weer bij elkaar brengen. Niet toevallig werd daarbij vaak verwezen naar de beroemde woorden uit Schillers Ode an die Freude: Alle Menschen werden Brüder.

Ruim zeventig jaar later blijkt die gedachte nog altijd springlevend. Ook deze zomer zullen mensen uit tientallen landen neerstrijken in Kerkrade. Ze spreken verschillende talen, hebben uiteenlopende achtergronden en komen uit verschillende culturen. Toch delen zij gedurende enkele dagen dezelfde passie. Samen muziek maken. Samen luisteren. Samen beleven. Het is een prachtig voorbeeld van hoe ontmoeting verschillen niet uitwist, maar juist overbrugt.

Die gedachte doet mij denken aan de filosoof Martin Buber, wiens ideeën ook vandaag nog verrassend relevant zijn. Buber geloofde dat echte verbinding ontstaat wanneer mensen elkaar daadwerkelijk ontmoeten. Niet als vertegenwoordigers van een groep, een afkomst of een mening, maar als mens tegenover mens. In zijn beroemde filosofie van het Ik en Jij staat de relatie centraal. Wanneer je de ander werkelijk leert kennen, verdwijnt vaak de afstand die aanvankelijk zo groot leek. Waar ontmoeting ontstaat, groeit begrip. En waar begrip groeit, ontstaat ruimte voor vriendschap.

Het is geen toeval dat deze gedachte ook een belangrijke inspiratiebron vormt voor de nieuwe school voor voortgezet onderwijs in Kerkrade, die nadrukkelijk bouwt aan een onderwijsomgeving waarin verbinding, vertrouwen en persoonlijke aandacht centraal staan. Een school waar leerlingen niet alleen kennis opdoen, maar ook leren samenleven met mensen die anders zijn dan zijzelf. Juist in een tijd waarin tegenstellingen soms lijken toe te nemen, is dat misschien wel een van de belangrijkste lessen die jongeren kunnen meekrijgen.

Voor mij zijn het WMC, de filosofie van Martin Buber en deze nieuwe school verschillende verschijningsvormen van hetzelfde principe: inclusie. De overtuiging dat iedereen ertoe doet en dat iedereen mee mag doen. Dat verschillen geen bedreiging vormen, maar juist een verrijking kunnen zijn.

Binnen Wiertz Foundation zien wij dagelijks hoe belangrijk dat principe is. Op de arbeidsmarkt, maar ook breder in onze samenleving. Mensen die worden gezien, gehoord en gewaardeerd, komen tot bloei. Niet ondanks hun verschillen, maar vaak juist dankzij die verschillen.

Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van deze zomer. Of het nu gaat om muziek, onderwijs, werk of samenleving: echte vooruitgang begint bij de ontmoeting. Want uiteindelijk geldt nog steeds wat men in Kerkrade ruim zeventig jaar geleden al begreep: iedereen mag meedoen, en iedereen doet ertoe.